Blog

De kunst van zwart-wit fotografie

By 9 maart 2019 No Comments
black-and-white-close-up

De kunst van zwart-wit fotografie

In de begintijd van de fotografie werd er uitsluitend in monochroom gefotografeerd omdat dit het enige beschikbare medium was. Aan het begin van de twintigste eeuw werd de autochroom geïntroduceerd, de vroegste vorm van kleurenfotografie. Pas in 1935 werd door Kodak de kleurfotografie commercieel aantrekkelijk door de uitvinding van Kodachrome en veroverde het de wereld. Toch stierf de monochroom fotografie niet uit, maar het floreerde. Moderne zwart-wit fotografie op zijn best is kunst en veel fotografen beschouwen het als de zuiverste vorm van fotografie.

Waarom is er zoveel aandacht voor zwart-wit fotografie? Een reden daarvoor is dat kleur een afleiding is. Het brengt emotie over en haalt de aandacht weg van de visuele bouwstenen van een mooie foto zoals structuur, contrast, vorm, contour en belichting. Een zwart-wit fotograaf heeft geleerd om al deze bouwstenen te gebruiken om een perfect beeld te maken. Een andere reden is dat kleurfotografie zo overvloedig is dat monochroom een verfrissende verandering kan zijn. Gezien vanuit een artistiek oogpunt toont kleur de werkelijkheid en zwart-wit is een interpretatie van de werkelijkheid.

De keuze tussen kleur en zwart-wit

De keuze tussen kleur of een zwart-wit opname heeft hoofdzakelijk te maken met het doel van de foto. Heeft de fotosessie een realistische intentie of is het een doelbewuste poging om een stap terug te doen van de realiteit? Als een realistische weergave gevraagd wordt, is fotografie in kleur de juiste keuze. Als een afbeelding niet noodzakelijkerwijs een nauwkeurige weergave moet geven van een scène, heeft zwart-wit fotografie de voorkeur.

Kleur brengt een emotie over en soms wil je niet het beeld beperken tot die ene specifieke emotie. Onze ogen voelen zich meer aangetrokken tot sommige kleuren dan andere, wat een subjectieve kijkervaring kan creëren. Om volledige controle te hebben over welk onderdeel in de afbeelding je centraal wilt stellen, moeten alle componenten eerst op hetzelfde nivo geplaatst worden door de afbeelding van kleur te ontdoen. Je kunt belichtingstechnieken gebruiken om de diverse elementen op verschillende niveaus van belangrijkheid te plaatsen. Werken in zwart-wit geeft dus meer controle over wat je wilt overbrengen, maar is daarmee ook moeilijker.


Leren zien in zwart-wit

De sleutel tot succesvolle zwart-wit fotografie is leren om de wereld in zwart-wit te zien. Niet alle onderwerpen zijn geschikt voor zwart-wit. Veel foto’s zijn juist afhankelijk van kleur voor het juiste effect. Een belangrijk aspect van de beslissing tussen kleur of zwart-wit is het effect van de belichting op de afbeelding. Als het gevoel van driedimensionale diepte in een bepaalde foto via belichting kan verbeteren, is het een kandidaat voor zwart-wit. De succesvolle fotograaf herkent dit en zoekt onderwerpen die er beter uitzien in zwart en wit.

De monochroom camera

De beste zwart-wit foto’s maak je met een camera die helemaal geen kleurgegevens verzamelt, maar dat zijn buitengewoon dure camera’s. Waarom is een monochroom camera beter? De meeste conventionele digitale kleurencamera’s hebben kleurenfilters die voor de sensor worden geplaatst en een volledig kleurenbeeld vastleggen, maar juist hierdoor verminderd ook het vermogen van de sensor om het volledige spectrum van beschikbaar licht te vangen.

Fotografeer in kleur

Veel digitale kleurencamera’s hebben ook een “monochroom mode”. Hoewel de monochroom mode van een digitale kleurencamera over het algemeen goed werkt, zal het niet in staat zijn om dezelfde zwart-wit niveaus van een monochroom camera te bereiken. Daarom is het fout om de keuzeknop van je digitale camera op de monochroom stand te zetten om een zwart-wit opname te maken. De camera kiest dan een standaard zwart-wit omzetting, waardoor je een hoop beeldinformatie mist op het moment dat je afdrukt. Je kunt betere resultaten bereiken door in kleur te fotograferen en achteraf de zwart-wit omzetting in Photoshop of GIMP (Open Source) te doen. Je kunt dan per kleur bepalen hoe licht of donker deze in je monochroom opname moeten worden. Op deze manier heb je veel controle over het eindresultaat.

Fotografeer in RAW formaat

Als je de best mogelijke afbeeldingen wilt in zowel kleur als zwart-wit, dan is fotograferen in RAW formaat essentieel. Een RAW-bestand is veel groter dan een gecomprimeerd JPEG-bestand, dus je hebt wel meer opslagruimte nodig. Een RAW-bestand is niet gecomprimeerd en bevat dus alle informatie die de sensor van je camera van elke opname heeft vastgelegd. Bij zwart-wit fotografie geeft het je bovendien een extra voordeeltje. Door de opname in RAW formaat op te slaan kun je namelijk wel je camera in monochroom mode zetten. Na het maken van de foto krijg je direct het zwart-wit resultaat te zien in plaats van de kleurenopname. De kleuren zijn echter niet weg, zodra je het RAW-bestand in een foto editor op je computer opent heb je alle kleuren beschikbaar en kun je alsnog je eigen monochroom omzetting uitvoeren. De originele RAW bestanden blijven ongewijzigd.

Wil jij ook leren zien in zwart-wit? Laat je dan fotograferen in monochroom. De fotografen van fotoshoot.nl zijn ervaren in de kunst van de zwart-wit fotografie. Wij nodigen je vriendelijk uit in onze studio te Amsterdam of op lokatie om deze kunst te ervaren.